Lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.)

Lipa drobnolistna (Tilia cordata Mill.) -

gatunek drzewa, należący do rodziny lipowatych (wg systemu Reveala). Pochodzi z Europy i Azji Zachodniej. W Polsce występuje pospolicie na terytorium całego kraju. Występuje w stanie naturalnym, ale jest także bardzo często sadzona przy domach, w parkach i przy drogach, jako roślina ozdobna i użyteczna. Status gatunku we florze Polski: gatunek rodzimy lub zadomowiony.
Rośnie pospolicie w całej Polsce na obrzeżach lasów i w zaroślach w stanie dzikim, zaś napotykane lipy przy drogach, w parkach i w ogrodach są nasadzane przez człowieka. Żyją setki, a nawet do 1000 lat. U nas spotyka się ich kilkanaście odmian, np. lipa szerokolistna - o tych samych właściwościach co wyżej omawiana, lipa srebrzysta - z tej odmiany kwiatów nie wolno zbierać. Cechy: Lipa drobnolistna osiąga wielkość około 25-40 m. i średnicę do ponad 100 cm. Pień jest prosty do połowy wysokości wolny od gałęzi. Kora w młodości gładka, zielonkawoszara, z wiekiem płytko i podłużnie spękana, ciemnoszara do czarniawej. Liście skośne sercowate z piłkowanym brzegiem. Kwiaty żółtawe w luźnych baldachach na długich szypułach. Owoce małe, okrągłe i gładkie.
Drzewo osiąga wysokość do 30 m, tworzy okazałą, stożkowatą, zaokrągloną koronę na prostym pniu. Kora lipy jest szara i popękana, a sercowate liście stosunkowo małe (5-8 cm). Lipa drobnolistna kwitnie w czerwcu. Jej kwiaty są obupłciowe. A ich intensywny zapach przywabia pszczoły. Jej owoce, zwane orzeszkami, są okrągłe, gładkie, o cienkich ściankach. Można je z łatwością rozkruszyć palcami, czego się nie da zrobić z orzeszkami jej krewniaczki lipy szerokolistnej.
Drzewo wysokości do 30 m i pierśnicy 2 m.
Korona jajowata i gęsta, w zwarciu mała i wysoko osadzona. Młode pędy nagie (czasem nieznacznie owłosione), żółtawozielone lub czerwonobrązowe. Pąki jajowate, brązowe, błyszczące, pokryte 2 lub 3 łuskami. Liście skośnie sercowate, długości 3—6 cm, czasem szersze niż ich długość, brzegiem piłkowane. Górna strona liści ciemnozielona i nieco błyszcząca, dolna — sinawa z kępkami rdzawych włosków tylko w kątach nerwów. Kwiaty żółte, pachnące, o pręcikach równych długością płatkom. Zebrane w wierzchotkowate kwiatostany po 5—7, rzadko do 11, zaopatrzone w zielonkawą, języczkowatą podsadkę długości 6—8 cm. Kwitnie w lipcu, o 10—14 dni później od lipy szerokolistnej. Podczas kwitnienia wierzchotki skierowane ku górze, ukazują się spomiędzy liści.
Surowcem leczniczym są kwiatostany wraz z podsadką. Kwiaty lipy zbiera się wyłącznie z drzew oddalonych od większych dróg, arterii komunikacyjnych oraz miejsc poddawanych opryskom czy opylaniom. Niewskazany jest również zbiór jej na terenie większych miast. Zbiór ten jest kłopotliwy, ponieważ wymaga wchodzenia na drzewo, na wysoka drabinę, lub użycia sekatorów na długim kiju. Należy uważać, aby przy okazji nie niszczyć drzew i nie kaleczyć kory, a ucinać jedynie małe ukwiecone gałązki. Zbioru dokonuje się w początkowym okresie kwietnia, gdy większość kwiatów jest już otwarta, ale nie ma w nich jeszcze przekwitających. Lipę suszy się łatwo w warunkach naturalnych, w miejscu przewiewnym i zacienionym. I o ile suszy się w temperaturze podwyższonej, to nie może ona przekraczać 35oC. Lipa wykształca silny system korzeniowy, z głębokimi korzeniami bocznymi, rozchodzącymi się ukośnie i szeroko. Zdolność odroślową ma bardzo dużą i zachowuje ją do późnej starości. Odrośle powstają z pnia. Wymagania glebowe ma umiarkowane, najlepiej odpowiadają jej świeże i żyzne gleby piaszczysto-gliniaste. Nie rośnie na ubogich, suchych i bagiennych glebach. Ocienienie znosi dość dobrze, może rosnąć nawet pod okapem świerka i jodły. Nie cierpi od mrozów i przymrozków wiosennych, jest najbardziej mrozoodpornym gatunkiem lip. Dzięki obfitemu opadowi liści i dobremu ich rozkładowi oraz silnemu ocienieniu gleby, wywiera na nią korzystny wpływ. Odnawia się łatwo z samosiewu.