Leszczyna ( Corylus avellana L. )

Leszczyna ( Corylus avellana L. ),

zwana potocznie orzechem laskowym, jest jedną z najstarszych i najciekawszych roślin sadowniczych. Przez większość pomologów zaliczana jest do krzewów, choć wzrostem dorównuje niektórym drzewom, ale naturalny pokrój ma krzaczasty. W dawnych latach dominowała ona na świecie roslinnym północnej Europy jako pierwszy gatunek drzewa krzewiastego, który pojawił się po ustąpieniu zlodowacenia.
Krzewiaste gatunki leszczyn nie są wymagające, urosną wszędzie, jednak na żyznym podłożu znacznie lepiej owocują. Znoszą półcień, lecz odmiany o kolorowych liściach lepiej wybarwiają się w pełnym słońcu. Leszczyny łatwo się regenerują, zatem ze zbyt rozrośniętych egzemplarzy dobrze jest usuwać stare gałęzie. Można nawet ścinać cały krzew tuż nad ziemią. Leszczyna turecka ma większe wymagania. Preferuje żyzne gleby o odczynie obojętnym i zasadowym. Za to doskonale znosi mrozy, mimo że pochodzi z południa Europy.
Pokrój Duży, wielopienny krzew do 5 m wys. Gałęzie wzniesione, tworzące szeroką, gęstą koronę.
Pień O gładkiej, popielatej korze z poziomymi, korkowatymi kreskami. Młode pędy w kolorze czerwonobrunatnym, szczeciniasto owłosione.
Liście Opadające na zimę, skrętoległe, pojedyncze. Ogonek liściowy krótki do 10 mm, gruczołkowato owłosiony. Blaszka liściowa szerokoowalna do okrągłej o dł. do 10 cm, podwójnie piłkowana, na szczycie zaostrzona, u nasady lekko sercowata. Młode liście obustronnie owłosione, potem z wierzchu matowozielone. Jesienią przebarwiają się na kolor żółty lub żółtobrązowy.
Kwiaty Roślina jednopienna o kwiatach męskich zebranych w kotki zgrupowane po 2-4, kwiaty żeńskie rozwijają się na krótkopędach w pąkach, tak, że w czasie kwitnienia na zewnątrz widoczne są tylko czerwone znamiona. Kwitnie bardzo wcześnie (od lutego do kwietnia) w zależności od warunków atmosferycznych. Kwiaty męskie pylą bardzo obficie na żółto.
Owoc Jest jednonasiennym, bezbielmowym orzechem, otoczonym okrywą powstałą ze zrośnięcia trzech podkwiatków. Zdrewniała owocnia (potocznie "skorupka") ma jasnobrązowy kolor i dość zmienny kształt, zależnie od odmiany. Owocnia zrośnięta jest podstawą z okrywą nasienną, po oderwaniu której pozostaje blizna nazywana tarczką. Okrywa do połowy podzielona jest na nieregularne klapy, bardzo zmienne. Owoce dojrzewają od września do października. Nazywane są potocznie orzechami laskowymi, są bardzo pożywne. Zawierają 60% tłuszczu, 15% białka i 7% cukru. Owoce leszczyny zwane orzechami laskowymi są bardzo smaczne i pożywne, zawierają ok. 60% tłuszczu, 15% białka, 7% cukru. Stosowane są w przemyśle spożywczym, cukierniczym, do otrzymywania oleju, używanego jako spożywczy i przemysłowy. Orzechy laskowe uzyskuje się poprzez zbieranie ze stanu dzikiego lub w większości, z leszczyn uprawianych na plantacjach, głównie z leszczyny pontyjskiej (Corylus pontica) i leszczyny olbrzymiej (Corylus maxima). Największe uprawy znajdują się w południowej Europie, Turcji i USA. Formy leszczyny o barwnych liściach są często sadzone w parkach. Walorami smakowymi i dietetycznymi orzechów leszczyna z naszego chłodniejszego klimatu, mimo zawodności w plonowaniu, przewyższa orzechy laskowe sprowadzane z krajów o cieplejszym klimacie, a plony uzyskiwane przez naszych plantatorów nie odbiegają od uzyskiwanych w krajach zachodnich i południowych.
Bardzo wytrzymała na mrozy, suszę i zanieczyszczenia miejskie. Do bujnego rozwoju wymaga gleb raczej żyznych i gliniastych. Często spotykana w Pn. Zach. Polsce w parkach i ogrodach a nawet w miastach jako drzewo alejowe.
Z orzechów uzyskuje się olej, który znajduje zastosowanie w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym, farbiarskim oraz perfumeryjnym. Odmiany leszczyny o barwnych liściach uprawiane są jako rośliny ozdobne w parkach i ogrodach.