Chaber (Centaurea L. 1753)
Chaber (Centaurea L. 1753)
rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Asteraceae Dum.), liczący 450-550 gatunków, rosnących głównie w Europie i na obszarze śródziemnomorskim, kilka gatunków pochodzi z Azjii, Australii i Ameryki Północnej.
Nazwa rodzaju pochodzi od Hipokratesa, który twierdził, że roślinę (Centarea cyanus) wskazał Grekom centaur Chiron, wychowawca wielu herosów mitologii greckiej.
Rośliny z tego rodzaju to przeważnie byliny, rzadziej rośliny roczne lub dwuletnie.
Chaber jest równie piękny, a mniej znany od swojego błękitnego pobratymca, chabra bławatka. Chaber łąkowy pyszni się przepięknymi kwiatami w kolorze od lila aż do czerwonopurpurowego. Występuje na terenie całej Polski, ale najdorodniejsze okazy jak do tej pory widziałam w górach - w Tatrach i Bieszczadach. Charakterystyczne kwiaty tej rośliny możecie łatwo znaleźć nie tylko na połoninach, ale i w góralskiej sztuce ludowej, gdzie stanowią wdzięczny i bardzo popularny motyw zdobniczy. Chaber łąkowy kwitnie od czerwca do października i jest rośliną nektarodajną - mam w swojej kolekcji także kilka zdjęć z różnymi owadami ucztującymi w purpurowych kielichach rozkoszy.
Roślina ta jest pospolita w całej Polsce. Występuje na suchych łąkach, pastwiskach, suchych zboczach, przy drogach, na nasypach kolejowych. Rośnie głownie na glebach gliniastych.
Roślina wysokości do 20-80(100) cm.
Łodyga Pojedyncza lub rozgałęziona, prosto wzniesiona, kanciasta i szorstka.
Liście Odziomkowe zebrane w rozetę, pojedyncze, jajowate do lancetowatych, często pierzasto powcinane, ogonkowe. Liście łodygowe siedzące, całobrzegie o zwężonej nasadzie. Liście środkowe i górne są nie podzielone. Mają lancetowaty lub jajowaty kształt. Są całobrzegie lub ząbkowane, lub głębiej wcinane. Liście dolne są natomiast zatokowo pierzaste.
Kwiaty Zebrane w koszyczki osadzone pojedynczo na szczycie łodyg, o szerokości 2-6 cm. Koszyczek ma okrywę długości 1-2 cm, o jajowatym kształcie. Kwiaty rurkowate, fioletowopurpurowe, sporadycznie białe. Kwiaty brzeżne większe, płonne z wyraźnie dwuwargową koroną, wewnętrzne obupłciowe. Pręciki pod wpływem dotyku owada wypychają pylniki ku górze, co ułatwia przenoszenie przez nie pyłku.
Przyczepki łusek okrywy są okrągławe, całobrzegie lub kanciaste, a niekiedy nawet frędzlowane regularnie. Na szczycie nie są wydłużone ani nie odgięte. Kwiaty są brzeżnie lejkowate, płonne są nijakie. Środkowe są rurkowate i liliowopurpurowej barwy.
Owoce Błyszcząca niełupka, odwrotnie jajowata, długości około 3 mm.
Jest to roślina nektarodajna. Kwiat, ziele, korzeń zawierają glikozyd, flawonoidy, kwas kawowy.
Rozwój: bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do września. Siedlisko: rośnie na obszarach o klimacie suboceanicznym. W Europie środkowej od niżu po pogórze, na łąkach i pastwiskach. Występuje na glebach gliniastych, średnio próchnicznych: W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Molinio-Arrhenatheretea.