Buk zwyczajny - Fagus sylvatica

Buk zwyczajny - Fagus sylvatica – łac. fagus od gr. phegos „buk”; łac. silvaticus „leśny”, od łac. silva „las”;

nazwa znana od starożytności. Rodzina: Bukowate (Fagaceae).
Jedyny rodzimy gatunek buka w Polsce. Posiada liczne odmiany ozdobne; najbardziej znane wśród nich są dwie grupy: 'Atropurpurea' - grupa odmian charakteryzujących się czerwonymi lub bordowymi liśćmi (w tym odm. 'Atropurpunicea' posiadająca bardzo ciemne, czarnoczerwone liście) oraz 'Pendula' - odmiany o długich, zwieszających się gałęziach.
Zasięg buka obejmuje środkową i zachodnią Europę: południowa część Anglii i i Skandynawii, Półwysep Bałkański (bez środkowej i południowej Grecji), Półwysep Apeniński, Sycylia, Korsyka i północna Hiszpanię. Optimum siedliskowe: środkowej Francja, Niemcy, Jugosławia i Rumunia. Nie występuje na Nizinie Węgierskiej i w Alpach (z wyjątkiem pojedynczych okazów).W Polsce występuje w zachodniej części kraju, na Pomorzu i w górach. Przez Polskę przebiega wschodnia granica zasięgu buka zwyczajnego. Polska północno-wschodnia oraz znaczna część Polski środkowej leżą poza naturalnym zasięgiem buka. W południowej i południowo-zachodniej Polsce tworzy własne zbiorowiska (jest jednym z podstawowych drzew lasotwórczych), zwane buczyną [buczyna - Fagetum], silnie ocieniające podłoże. Występuje głównie na dobrej glebie (tzw. Buczyna żyzna) lub nieco uboższej (tzw. kwaśna). W górach (Karpaty) występuje w lasach regla dolnego. W Tatrach sięga do maksymalnej wysokości 1295m n.p.m.  
Gatunek cienioznośny. Wśród rodzimych drzew liściastych buk najdłużej — do 30 roku życia — znosi ocienienie. Pod tym względem ustępuje jednak jodle i cisowi. Starsze drzewostany najlepsze warunki znajdują na stokach północnych. Jako element atlantycki nie znosi mroźnych zim, jak np. w latach 1928/29 i 1940/41. Ulega szkodom od mrozu. Ostra zima powoduje obniżenie wartości drewna (tzw. fałszywa twardziel) lub obumieranie drzew. W klimacie Polski cierpi od spóźnionych przymrozków. Gatunek cienioznośny. Wśród rodzimych drzew liściastych buk najdłużej — do 30 roku życia — znosi ocienienie. Pod tym względem ustępuje jednak jodle i cisowi. Starsze drzewostany najlepsze warunki znajdują na stokach północnych. Kora cienka, gładka, popielatoszara. Młode pędy owłosione. Liście Jajowate lub eliptyczne, długości do 10 cm, całobrzegie lub falisto ząbkowane (zwłaszcza na odroślach i siewkach). Z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, od dołu jasne i matowe. Młode liście z obu stron owłosione srebrzysto. Starsze maja owłosiony główny nerw na spodniej stronie. Kwiaty Roślina jednopienna, wiatropylna. Kwiaty męskie zebrane w główki zwisające na długich osadkach. Każdy kwiat składa się z 10-15 pręcików i krótkiego okwiatu w kształcie rurki. Kwiaty żeńskie zebrane po dwa, otoczone czterolistkową okrywą, która w miarę dojrzewania drewnieje tworząc tzw. miseczkę (cupuli). Kwitnienie od kwietnia do maja. Owoce Trójgraniaste, brązowe orzeszki nazywane bukwią z miękko owłosioną, zdrewniałą torebką - kupulą, pękającą na drzewie. Owocuje obficiej co 5-8 lat (tzw. lata nasienne), poczynając mniej więcej od 60-80 roku życia (drzewa rosnące w odosobnieniu zaczynają owocować w wieku 40-50 lat).
Zastosowanie:Drzewo używane do zalesiania. Drewno twarde, ciężkie i spoiste, beztwardzielowe i rozpierzchłonaczyniowe o barwie różowawej. Ma bardzo duże zastosowanie w technice. Używane jest do wyrobu mebli, parkietów, sklejek, płyt wiórowych. Produkuje się z niego beczki, skrzynki, narzędzia, części maszyn, przyrządów sportowych i wiele przedmiotów codziennego użytku. Przemysł chemiczny wytwarza z niego papier, ocet drzewny, węgiel drzewny i olej smołowy. Nadaje się do toczenia. Drewno ma dużą wartość opałową. Roślina ozdobna - drzewo parkowe, używane także do zadrzewień przy drogach. Istnieją odmiany ozdobne o czerwonych liściach. Bukiew jest bogata w tłuszcz, który po wyciśnięciu służyć może do karmienia świń. Pozostała część owoców jest trująca ze względu na obecność faginy. Z bukwi wytwarza się olej leczniczy, palny i techniczny.