Bodziszek.

Bodziszek.

Bodziszek (Geranium), ok. 250 gatunków roślin zielnych występujących głównie w strefie umiarkowanej półkuli północnej. W Polsce 16 gatunków, w tym kilka chwastów, np. bodziszek porozcinany (Geranium dissectum) i bodziszek kosmaty (Geranium molle), częste w uprawach i na przydrożach. Rodzaj bylin z rodziny bodziszkowatych, obejmujący około 300 gatunków. W Polsce występuje naturalnie 16 gatunków, kilka jest też uprawianych jako rośliny ozdobne. Łacińska nazwa bodziszków (Geranium) pochodzi od greckiego słowa geranos oznaczającego żurawia.
Rzeczywiście, ich spiczasto zakończone owoce podobne są do wzniesionego dzioba tego szlachetnego ptaka. Angielska nazwa bodziszków, cranesbill, oznacza po prostu „żurawi dziób”.
Od wiosny do jesieni ozdobą bodziszków są bujne liście o pięknym kształcie. U wielu gatunków jesienią przebarwiają się na rdzawo i pomarańczowo. Latem bodziszki wydają mnóstwo drobnych, ale bardzo dekoracyjnych kwiatów (o średnicy 2-5 cm) – różowych, czerwonych, niebieskich, fioletowych lub białych.
Bodziszki to bardzo trwałe rośliny. Są łatwe w pielęgnacji, mają duże zdolności adaptacyjne. Dobrze rosną na przeciętnych, niezbyt ciężkich glebach, w miejscach nasłonecznionych, ale i półcienistych. Dobrze znoszą suszę.
Ponieważ są dość ekspansywne, doskonale sprawdzają się na dużych powierzchniach. Wyższe gatunki ładnie prezentują się na rabatach. Niższe wykorzystuje się jako rośliny okrywowe, zastępując nimi trawniki. Dobrze rosną pod koronami drzew i krzewów. Nadają się także na łąki kwietne i do ogrodów skalnych.
Niebieski bodziszek łąkowy (Geranium pratense) rośnie na łąkach, skrajach lasów, bodziszek krwisty (Geranium sanguineum) - na suchych zboczach i w zaroślach, a bodziszek cuchnący (Geranium robertianum) - w lasach. Ze względu na duże, barwne kwiaty niektóre gatunki uprawiane jako ozdobne.
Od wiosny do jesieni ozdobą bodziszków są bujne liście o pięknym kształcie. Głęboko klapowane (mają zwykle pięć lub siedem klap), pokryte delikatnym srebrzystym meszkiem wyglądają jak dzieła sztuki. U wielu gatunków jesienią przebarwiają się na rdzawo i pomarańczowo. Liście m.in. bodziszka korzeniastego (Geranium macrorrhizum) wydzielają przyjemny aromat odstraszający komary, mole i ślimaki. Z jego korzeni pozyskuje się już od ponad 400 lat leczniczy olejek o właściwościach ściągających (to właśnie za sprawą tego olejku roślina pachnie).
Latem bodziszki wydają mnóstwo drobnych, ale bardzo dekoracyjnych kwiatów (o średnicy 2-5 cm) - różowych, czerwonych, niebieskich, fioletowych lub białych. Niekiedy ich płatki są żyłkowane.
Występuje w zbiorowiskach leśnych od niżu po piętro subalpejskie, ale w niektórych częściach środkowej Europy sięga tylko po pogórze. Preferuje gleby bogate w azot, dlatego często spotykany na podłożu próchnicznym. Rośnie w lasach jesionowych, olchowych i wiązowych, także w zaroślach i na obrzeżach lasów. Pojawia się jako roślina ruderalna (torowiska kolejowe).
Ponieważ są dość ekspansywne, doskonale sprawdzają się na dużych powierzchniach. Wyższe gatunki ładnie prezentują się na rabatach. W Anglii, gdzie od lat są niezwykle popularne, to żelazne rośliny do ogrodów naturalistycznych. Niższe gatunki coraz częściej wykorzystuje się jako rośliny okrywowe, zastępując nimi trawniki. Dobrze rosną pod koronami drzew i krzewów. Nadają się także na łąki kwietne i do ogrodów skalnych.
Dawniej stosowany w lecznictwie ludowym. Ziele rozgniatano i przykładano do ran i wrzodów. Odwar z ziela i korzeni służył do leczenia biegunki, czerwonki, hamowania krwotoków z nosa. Ziele najlepiej zbierać w okresie kwitnienia. Pisze się też często ,że stosowany dostatecznie długo leczy bielactwo.(w medycynie ludowej)